گفتگو با محمدرضا حیدری

دیپلماسی دوگانه ایران

♦ یوحنا نجدی | دوشنبه, ۱۶م آبان, ۱۳۹۰

امتیاز بدهید
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 3.0/5 (2 votes cast)

یوحنا نجدی: از همان نخستین روزهای انقلاب اسلامی تاکنون سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، هم در رابطه با کشورهای منطقه و هم در ارتباط با غرب، با چالش های ویژه و گاه پیش بینی نشده ای همراه شده است. گروگان گیری، بازداشت اتباع خارجی، ارسال تسلیحات نظامی و دخالت در اوضاع داخلی کشورها تنها بخشی از دیپلماسی پرماجرا و البته بحران زای مقامات تهران است. درباره دلایل این نوع رویکردها و همچنین مواضع متناقض جمهوری اسلامی، گفتگو کردیم با آقای محمدرضا حیدری، کنسول سابق سفارت ایران در نروژ که در اعتراض به سرکوب مردم در جریان اعتراضات پس از انتخابات ریاست جمهوری، از سمت خود استعفا کرد. آقای حیدری، دلایل این نوع تصمیم گیری ها را در «بیت رهبری» جستجو می کند.

 

محمدرضا حیدری: سیاست خارجی ایران ایجاد بحران و امتیازگیری بر سر آن است.

چراغ آزادی: جناب آقای حیدری، ضمن تشکر از وقتی که در اختیار ما قرار دادید؛ رویکرد سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در بسیاری از موارد و از جمله درباره تحولات اخیر کشورهای عربی تا حدود زیادی دوگانه و متناقض به نظر می رسد. به نظر شما ریشه این مسئله را در کجا می توان دانست و مهمتر از آن وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی تا چه اندازه ای می تواند در سطوح بالای تصمیم گیری درباره مسائل مهم مربوط به سیاست خارجی اعمال نظر نماید؟
محمدرضا حیدری: با درود به روان پاک تمام شهیدان راه آزادی ایران؛ در ابتدای مطلب همانگونه که شما هم مطلع هستید مرکز تصمیم گیری در خصوص سیاست خارجی جمهوری اسلامی، بیت رهبری بوده و وزارت امور خارجه فقط مجری آن است. براساس یافته های کمپین سفارت سبز، بدنه کارشناسی این وزارت خانه علی رغم اینکه در گزارش های خود بعضا با برخی تصمیم گیری ها موافق نبوده ولی نتواسته است کاری برای خنثی کردن آن انجام دهد و این یکی از موارد تناقض موجود در سیاست خارجی ایران است.
نکته دوم اینکه بیت رهبر ایران، همواره دو سیاست موازی را در قبال یک موضوع از دو مجرای مختلف پی گیری می کند تا در لحظه ای که منافع آنان ایجاب می کند، بتوانند راه گریزی برای خود پیدا کنند. در نتیجه، جامعه جهانی همواره با یک رفتار متناقض در سیاست خارجی ایران مواجه می شود و همین مساله باعث سردرگمی آنان در روابط دو جانبه شده است.
چراغ آزادی: حکومت های دموکراتیک عموما سیاست خارجی شان را براساس بیشینه سازی منافع ملی شان تنظیم می کنند و از این منظر هیچ دولتی را نمی توان دوست یا دشمن همیشگی دانست. به باور شما رویکرد جمهوری اسلامی درباره تحولات اخیر منطقه و کشورهای عربی تا چه اندازه ای توانسته منافع ملی ایران را بیشینه سازد؟ و آیا اساسا این رویکردها بر اساس منافع ملی اتخاذ می شوند؟
محمدرضا حیدری: درباره این سئوال شما باید عرض کنم که سیاست خارجی جمهوری اسلامی برپایه سه اصل: عزت، حکمت و مصلحت که از گفته های آقای خامنه ای می باشد تنظیم گردیده و لذا همواره سعی کرده اند تا این اصول را قاب بگیرند و در سفارتخانه ها در تابلوئی زیبا بر دیوار نصب کنند.
ولی متاسفانه در روابط موجود بین جمهوری اسلامی و سایر دول همواره منافع ملی ملت ایران نادیده گرفته شده و فقط منافع حکومت که در راس آن آقای خامنه ای می باشد، لحاظ شده است و در همین راستا نیز کشورهای دنیا و جامعه جهانی همواره ایران را حامی تروریسم می دانند و ما اینک شاهد آن هستیم که با مردم ایران در منطقه و جهان چه رفتار نامناسبی می شود و اعتبار و جایگاه گذرنامه و پول ملی ما در بین سایر دول در چه جایگاهی است.
چراغ آزادی: اگر فرضا هم اکنون یک حکومت دموکراتیک برآمده از رای مردم و دارای مشروعیت قابل قبول در ایران استقرار یافته بود چگونه می توانست از «بهار عربی» به بهترین شکل ممکن برای بیشینه ساختن منافع ملت ایران و کسب پرستیژ بین المللی استفاده کند؟
محمدرضا حیدری: ارائه یک کشور دارای دموکراسی با الگوهای مدرن، برگرفته از منشور حقوق بشر در جهان حاضر با تمدنی چند هزارساله، می تواند برای هر کشور انقلابی در منطقه سرمشق و الگو باشد و باعث صلح و پایداری در خاورمیانه و منطقه شود و همچنین منجر به شکوفائی دموکراسی و ثبات صلح و آرامش خواهد گردید.
الآن شما ملاحظه می کنید کشورهای که در آنها جنبش های مدنی پیروز گردیده، اصلا به دنبال روش های خشن جمهوری اسلامی برای توسعه و صدور اسلام و انقلاب نیستند و الگوی کشورهایی مانند ترکیه به عنوان یک کشور مسلمان و دارای حکومت لائیک را سرمشق خود قرارداده اند. البته جمهوری اسلامی قطعا آرام نخواهد ماند و با تزریق پول در بین افراطیون اسلامی، چه سنی و چه شیعه، همواره سعی می کند که موانع و مشکلاتی در سر راه دموکرسی خواهان ایجاد کند.
چراغ آزادی: نظریه های رئالیستی در تئوری های روابط بین الملل معتقد است که سیاست خارجی دولت ها تا حدود زیادی ادامه سیاست داخلی آنهاست و نظام های دموکراتیک، در مناسبات بین المللی نیز عموما رفتارهای منطقی و عقلانی تری نشان می دهند. اگر از این منظر به سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بنگریم چه شباهت هایی می توان میان فضای سرکوب و امنیتی شدید در داخل ایران و دیپلماسی بحران زای جمهوری اسلامی پیدا کرد؟
محمدرضا حیدری: جمهوری اسلامی همواره برای پیشبرد منافع ضد حقوق بشری خود وانحراف افکار عمومی و همچنین ایجاد یک اتحاد کاذب بین نیروهای وفادار به خود، از یک سیاست خاصی طی دهه های گذشته و امروز پیروی کرده است و آنهم ایجاد بحران و تنش در خارج از مرزهای خود بوده است. این رویکرد در مسائل و ناآرامی های موجود در افغانستان، عراق، لبنان و کل منطقه خلیج فارس کاملا هویداست.
جمهوری اسلامی با سوء استفاده از این بحران ها، کشورهای غربی به ظاهر مدافع حقوق بشر را وادار به سکوت در قبال مسائل داخلی ایران کرده است و در سایه سکوت جامعه جهانی، مبادرت به سرکوب مخالفین خود در داخل و خارج کشور نموده و همچنین در پای میزه مذاکره از این بحران ها برای خنثی کردن تحرک جامعه جهانی استفاده کرده است.
چراغ آزادی: به عنوان آخرین پرسش، بند ۱۶ از اصل ۳ قانون اساسی جمهوری اسلامی می گوید: «تنظیم سیاست خارجی کشور بر اساس معیارهای اسلام، تعهد برادرانه نسبت به همه مسلمانان و حمایت بی دریغ از مستضعفان جهان». به نظر شما، تا زمانی که دیپلماسی کشور ما تحت چنین معیارهایی تنظیم می شود (فارغ از اینکه واقعا اینگونه عمل می شود یا خیر)، اساسا آیا می توان انتظار داشت که رویکردهای عقلانی و توجیه پذیری منطبق با منافع ملی از سوی دولت جمهوری اسلامی در عرصه بین المللی اتخاذ شود؟
محمدرضا حیدری: متاسفانه خیر؛ با بررسی کارنامه جمهوری اسلامی در سی و دو سال گذشته متوجه می شویم که علی رغم کمک ها و پول های زیادی که از سوی بیت رهبری برای پیشبرد سیاست های مخرب رژیم درقبال صدور انقلاب و همچنین کمک به سایر کشورهای مسلمان عربی و آفریقایی به استناد همین اصل قانون اساسی واریز شده، از یک سو باعث عدم رسیدن به صلح و ثبات در منطقه خاورمیانه گردیده و از سوی دیگر باعث بی اعتباری ملت ایران در سطح منطقه و جهان شده است.
بنابراین اگر ما خواهان کمک به سایر دول همسایه و برادران مسلمان خود هستیم باید ابتدا بر اساس منافع ملی ملت خودمان به بازسازی زیرساخت های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی کشور ایران بر اساس اصول دموکراسی و برمبنای منشور حقوق بشر مباردت کنیم و با ایجاد یک کشور توسعه یافته و دموکراتیک، در همه جهات الگوی مناسبی برای سایر دول اسلامی شویم .

دیپلماسی دوگانه ایران, ۳٫۰ out of 5 based on 2 ratings
کلیدواژه ها , ,

نظرات شما

 
  1. محمد says:

    مصاحبه را که خواندم هیچ اطلاعات جدیدی کسب نکردم. صحبتهای تکراری که بیشتر صاحبنظران تا کنون بارها گفته اند اضافه بر آن تحلیل آقای حیدری از وقایع و سیاست خارجی ایران بسیار کلیشه ای و سطح پایین بود.
    سوال من این است ؛ آیا دیگر کنسولان و کارشناسان سیاسی سفارت خانه های ایران سطح دانش و آگاهی و برداشت سیاسی ناپخته ای اینچنینی دارند؟

نظر شما چیست؟