پس از تکثیر

چگونگی مهار ایران هسته ای

♦ جاشوا راونر | جمعه, ۱۱م آذر, ۱۳۹۰

امتیاز بدهید
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)

ترجمه: سیاوش صفوی

چندی پیش آژانس بین المللی انرژی هسته ای به این نتیجه رسید که ایران تحقیقاتی را دنبال می‌کند که می‌تواند بخشی از تلاش این کشور برای ساخت سلاح هسته‌ای باشد. آژانس پیش تر اطلاعات قبلی آمریکا را مبنی بر اینکه ایران در ۲۰۰۳ یک برنامه تسلیحاتی کاملا سازمان یافته را به حالت تعلیق در آورده تایید کرده بود و گزارش کنونی اذعان دارد که تلاش های کنونی به بلند پروازی برنامه کنار نهادشده پیشین نیست. اما همچنین دریافته است که ایران به تحقیقات تئوریک بر روی فرآیندهای پیشرفته ای که آشکارا کاربرد صلح آمیز مشخصی ندارند ادامه داده است. نتیجه آنکه ایران کماکان به تسلیح علاقه مند است، حداقل تا این حد که در صورتی که تصمیم به راه اندازی مجدد برنامه تسلیحاتی خود بگیرد تخصص علمی لازم برای این کار را در اختیار داشته باشد.

گزارش آژانس مجددا بحث بر سر امکان مهار ایران در صورت مسلح شدن به سلاح هسته ای را مطرح می‌کند. بازها (اشاره به طرفداران استفاده از نیروی نظامی در مناسبات خارجی در امریکا) معتقدند که این امکان وجود ندارد. دولت مذهبی ایران توسط تندروهای غیرمنطقی و ریسک‌پذیر مذهبی هدایت می‌شود که به عقیده آنها قابلیت محتاط بودن را ندارند و نسبت به تهدیدات حساس نیستند. اما طرفداران مهار کردن این نکته را متذکر می‌شوند که ما در دوران جنگ سرد یاد گرفتیم با قدرتهایی هسته ای و به همین اندازه ریسک‌پذیر همزیستی کنیم. اگر ما توانایی مهار استالین و مائو را داشته ایم، چرا توانایی مهار خامنه‌ای و احمدی نژاد را نداشته باشیم. چشم اندازهای مهار به یک سوال مرتبط وابسته اند: ما دقیقا می‌خواهیم چه چیزی را مهار کنیم؟ این امکان وجود دارد که ما می‌توانیم برخی اعمال را مهار کنیم و برخی دیگر را نمی‌توانیم. به همین نسبت، تهدیدات بازدارنده ای که در برابر برخی اعمال نتیجه خواهد داد ممکن است در برابر برخی اعمال دیگر بی‌اثر باشد و یا حتی تاثیر معکوس داشته باشد. بررسی حدود اَعمال تهدیدآمیز (و پاسخ های احتمالی آمریکا) برای ارزیابی قابلیت اطمینان بازدارندگی، در صورت دستیابی ایران به بمب اتمی، مفید خواهد بود.

 ایالات متحده احتمالا برای مهار چهار نوع از کنش های تهدید آمیز تلاش خواهد کرد. در مرحله اول، تلاش برای بازداشتن ایران از توسعه سریع توانایی های هسته ای تازه بدست آمده‌ی ایران خواهد بود. توسعه سریع توانایی‌های هسته‌ای ایران می‌تواند نگرانیهایی جدی درباره توانایی‌اش در کنترل زرادخانه تسلیحات و انبار مواد اتمی‌اش ایجاد کند. کما اینکه توسعه شتاب‌زده پاکستان موجب بروز نگرانی‌هایی از قابل اعتماد نبودن این کشور در کنترل قدرت هسته ای شد. تهدیدات مخفی یا آشکار به انزوای بین المللی می‌تواند از چنین تلاش‌هایی جلوگیری کند. ایالات متحده می‌تواند بر نتایج دیپلماتیک توسعه برنامه هسته‌ای تاکید کند. رهبران ایران ممکن است بر این عقیده باشند که توانایی های بالای هسته‌ای برایشان وجهه بین‌المللی کسب می‌کند؛ ایالت متحده می‌تواند به آنها هشدار دهد که این کار جز بی اعتباری بین‌المللی نتیجه‌ای برای آنان به دنبال نخواهد داشت.

علی رغم کلام ستیزه‌جویانه احمدی نژاد، بسیاری از مقامات ایرانی از قطع روابط با غرب نگران اند و برخی از آنان با احمدی نژاد رفتاری تند و اهانت آمیز دارند. بعلاوه، رئیس جمهور تنها تاثیری غیر مستقیم بر سیاست‌های خارجی و نظامی دارد. این امور زیر نظر آیت الله خامنه ای و رییس مذاکره‌کنندگان هسته ای او سعید جلیلی است. یادآوری این موضوع که مانند کره شمالی امکان تبدیل شدن ایران به یک کشور کاملا منزوی در عرصه بین المللی وجود دارد بعلاوه اطمینان خاطر دادن به این که یک زراد خانه کوچک، قابل تحمل است و برداشتن گزینه تغییر رژیم از روی میز می‌تواند برای کند کردن روند توسعه برنامه هسته ای ایران کافی باشد.

در مرحله دوم ایالات متحده تلاش خواهد کرد تا از صدور یا عرضه تکنولوژی، تخصص، و مواد اتمی توسط ایران به گروههایی نظیر حزب الله جلوگیری کند. بدلیل ترس فراگیر از تروریسم اتمی با حمایت ایران، این راه به مشکلی بر نخواهد خورد. عملیات خوب اطلاعاتی می‌تواند جلوی انتقال مخفیانه مواد اتمی توسط ایران را بگیرد، و واشنگتن در صورتی که بتواند جلوی مخفی ماندن نقش تهران در این فعالیت ها را بگیرد در موقعیت بهتری قرار خواهد گرفت.

سوم، رهبران ایالات متحده تلاش خواهند کرد جلوی سوء استفاده ایران از سلاحهای اتمی بعنوان پوششی برای حملات متداول یا حمایت بیشتر از گروه‌های نماینده اش را بگیرد. با وجود اینکه ایران سعی در گسترش نفوذ خود در منطقه داشته، از برخورد مستقیم با ایالات متحده اجتناب کرده است. ری تکیه و جیمز لیندزی بر ای اعتقادند که: “علی رغم ظاهر مسیح-گونه آنان، ایران با محدودیت‌های کاملا روشنی در حمایت از سازمانهای تروریستی در منطقه مواجه بوده است. آنها هیچ گاه سلاحهای بیولوژیک یا شیمیایی در اختیار حزب الله قرار نداده اند یا به شبه نظامیان عراقی راهی برای سرنگون کردن هواپیماهای آمریکایی نشان نداده اند”. اما برخی تحلیل‌گران معتقدند در صورتی که ایران باور داشته باشد که داشتن سلاحهای اتمی خطر پاسخگویی را از بین خواهد برد، ممکن است شجاعت بیشتری پیدا کند.

مهار چنین رفتاری نیاز به تقویت توازن متعارف قدرت منطقه ای دارد. افزایش توانایی های متحدان محلی در حالتی که نیروهای آمریکایی بصورت ذخیره آماده هستند بهترین راه برای سست کردن ماجراجویی های ایرانی بدون ابراز تهدیدات مستقیم به تهران است. دولت اوباما در ۲۰۰۹ هنگامی که  هیلاری کلینتون اعلام چتر دفاعی بر روی خاورمیانه کرد گامهایی در این جهت برداشت. او بطور زیرکانه ای از واژه “چتر اتمی” استفاده نکرد. در عوض کلینتون پیغام بازدارندگی روشنی فرستاد و بی فایده بودن تهاجم را به ایران هشدار داد اما در عین حال تلویحا به ایران اطمینان داد که تا زمانیکه از این روند پیروی کند آمریکا تلاشی برای تغییر رژیم انجام نخواهد داد. اخیرا نیز دولت آمریکا معاهده ۴ ساله  ۱۲۳ میلیارد دلاری برای فروش سلاح به عربستان سعودی، امارات متحده عربی، کویت و عمان را تکمیل کرد. در صورتی که این معاهده بصورت پیش بینی شده پیش رود، به قدرتهای منطقه اجازه خواهد داد تا مستقیما جلوی ایران را بگیرند. همانطور که یک تحلیل گر نتیجه گرفته است: “سعودی ها قصد دارند مخصوصا به ایران این پیام را دهند که ما نسبت به شما برتری هوایی داریم”.

 و در نهایت، ایالات متحده تلاش خواهد کرد تا جلوی استفاده از سلاحهای اتمی توسط ایران در جنگ را بگیرد. اگر تلاش ها برای جلوگیری از تعارضات متعارف با شکست روبرو شود، ایالات متحده و دیگر قدرتهای اتمی حاضر باید خط قرمزهایی روشن برای جلوگیری از تشدید درگیری ها تا سطح اتمی برقرار کنند. از جهتی این آسان‌ترین روش مهار به شمار می آید، تنها در این شرایط است که تهدیدات اتمی جدی گرفته خواهد شد و نیازی به در لفافه گفتن و ریز بینی وجود ندارد. از دید بری پوسن: “ایران باید…مجبور شود که یک نکته ساده را درک کند: تقدم در استفاده از سلاح اتمی یا برنامه ریزی برای استفاده دیگران از آن مسیری است که به نابودی مطلق منجر خواهد شد. ایران قادر نخواهد بود هیچ کاری برای جلوگیری از عکس العمل نابود کننده آمریکا و اسرائیل انجام دهد”.

برای مهار یک راه مناسب برای همه وجود ندارد، و سیاستگذاران باید مراقب متناسب بودن سیگنال‌های متفاوت با کنش‌های خاص باشند. بکاربردن سیگنال اشتباه می‌تواند موجب بی اعتبار شدن تهدیدات بازدارنده شود یا بی‌دلیل واکنشی افراطی را موجب شود. در هر حال، مهار ایران هسته ای خیلی سخت نخواهد بود. ایالات متحده چندین گزینه آماده را برای جلوگیری از کنش‌هایی که ایران ممکن است درصورت هسته ای شدن در پیش گیرد در اختیار دارد. قدرتهای منطقه ای مشوق های زیادی برای توازن بر علیه ایران مسلح به سلاح هسته ای دارند و واشینگتن می‌تواند به آنها از طریق فروش سلاح، حمایت دیپلماتیک، و توانایی های فرامرزی نظامی ایالات متحده یاری برساند. بعلاوه، ایران علی رغم تفکرات ایدئولوژیکش تاریخچه ای از محافظه کاری در برابر آمریکا دارد. مهار ایران هسته به احتمال قوی موفقیت آمیز خواهد بود. شاید تنها چیزی که بتواند جلوی این مهار را بگیرد حمله ای پیش بینی نشده به تسهیلات اتمی ایران باشد.

منبع زبان اصلی: نشنال اینترست


کلیدواژه ها ,

نظرات شما

 

نظر شما چیست؟