بهزاد مهرانی

دلیل: زندانی ِ سیاسی بودن؟

♦ بهزاد مهرانی | چهارشنبه, ۲۱م دی, ۱۳۹۰

امتیاز بدهید
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 4.0/5 (3 votes cast)

استدلال:”ترکیب قانون‌مند قضیه(های) معلوم برای رسیدن به قضیه(های) تازه است.در استدلال، ذهن بین چند قضیه ارتباط برقرار می‌کند تا از پیوند آن‌ها، نتیجه زاده شود و به این ترتیب نسبتی مشکوک و مبهم به نسبتی یقینی تبدیل می‌شود.”(منطق،روح‌الله عالمی،چاپ دوم،شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی،۱۳۸۹)

در استدلال‌ورزی، استدلال‌ورز تلاش می‌کند که از اصل(ها)و یا قضیه(ها)ی پیش‌تر اثبات‌شده – یا به‌زعم او اثبات‌شده- به سوی اثبات اصل(ها) و قضیه(ها)ی جدید گام بردارد.استدلالی را می‌توان منطقی دانست که روش نتیجه‌گیری آن بر اساس “اصول منطقی” که با یاری ِ اندیشه و تفکر عقلانی است، شکل گیرد و “دلایل” ارائه شده بر اساس اصول درستی بنا شده باشد. اگر استدلالی قدرت مجاب‌کنندگی دارد، این قدرت، قائم به قوّت دلیل است. گاهی دانسته یا نادانسته ما برای قدرت‌بخشیدن به “دلیل” تنها از قضیه(ها)ی معلوم و متقن استفاده نمی‌کنیم، بل‌که از گزاره(ها) و یا واقعیت‌هایی استفاده می‌کنیم که نمی‌تواند و نباید پشتوانه‌ی “دلیل” قرار گیرد. مثالی می‌زنم: فرض کنید گزاره‌ای نامدلّل را به آستانه‌ی آگاهی ِ فردی می‌رسانیم و باز مفروض بگیریم که آن فرد به دین و یا مکتب خاصی ایمان جزمی دارد و آن گزاره از یکی از متون قابل وثاقت آن فرد مؤمن استخراج شده باشد و فرد مذکور نمی‌داند که آن جمله از آن متن است؛ او – به احتمال قریب به یقین- به راحتی از ناموجّه بودن منطقی ِ آن گزاره سخن می‌گوید؛ اما به محض این‌که بفهمد آن سخن از متنی که برای او مقدّس و معتبر است گرفته شده است دیگر نمی‌تواند به راحتی ِ زمانی که در بی‌خبری از این امر به سر می‌برده است، داوری کند. شاید در این حالت او تلاش کند که آن گزاره‌ی نامدلّل را به گونه‌ای موجّه و خِرَدپسند جلوه دهد. در این‌جا فرد مذکور تلاش می‌کند که از قابل ِ وثوق‌بودن دلیل‌آورنده کمک بگیرد و بر قوّت دلیل بیفزاید؛ و این عملی‌است که به طور کلّی استدلال‌ورزی را مخدوش می‌سازد. اگر دلیلی موجّه و خِرَدپذیر است، توجیه‌پذیری ِ آن قائم به قدرت ِ دلیل است و ما نمی‌توانیم هر جا قوّت ِ دلیل را کم دیدیم از هیبت و هیمنه و کاریزمای دلیل‌آورنده برای دلیل ِ خودْ قوْت فراهم سازیم تا دلایلمان را مُجاب‌کننده کنیم. گاهی گزاره(ها)ی ما به خودی ِ خود مدلّل است و ما برای تقریب بیش‌تر به ذهن از مثال‌ها و اشعار و گفته‌های دیگران نیز استفاده می‌کنیم.این امر فاقد اشکال است امّا اگر بخواهیم با استفاده از نفوذ و قدرت و یا مظلومیت و ستم‌دیدگی دلیل‌آورنده نمدی برای کلاه استدلال خود ببافیم به خطا رفته‌ایم.

در منازعات و گفت‌وگوهای سیاسی کنونی این‌گونه استدلال‌ورزی‌ها به‌وفور اتفاق می‌افتد. کسانی مخالفین فعال جنگ هستند و گروهی این مخالفین فعال جنگ را خائن و نابه‌کار توصیف می‌کنند. گروهی با تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران موافقند و گروهی مخالف و گروهی به صورت مشروط موافق. افرادی با شرکت در انتخابات پیش ِ رو مخالفند و گروهی موافق. اشخاصی براین باورند که مهاجرت از ایران در شرایط کنونی به زیان جنبش آزادی‌خواهی ملت ایران است و دسته‌ای نظرات دیگری دارند. گروه‌هایی جنبش سبز را پایان‌یافته می‌دانند و گروه‌هایی مخالف این تحلیل هستند و هر کدام هم برای سخنان خود دلایلی می‌آورند. تا این‌جای کار ایرادی نیست؛ اما در این میان بسیاری تلاش می‌کنند که با استناد به سخنان بخشی از زندانیان سیاسی نشان دهند که نظراتشان به دلیل هم‌گونی و هم‌پوشانی و همانندی با فلان زندانیان سیاسی پذیرفتنی است و لاجرم از دیگران توقع دارند که به رای و نظر آنان تمکین کنند و چون‌وچرای دیگران را به معنای نادیده‌گرفتن زندانیان سیاسی و هزینه‌های پرداخت‌شده قلمداد می‌کنند. در فضای سیاسی امروز ایران به این‌گونه موارد بسیار برمی‌خوریم.شخص برای این‌که به دیگران بقبولاند که در زمینه‌ای خاص نظرات صائبی دارد به هزینه‌هایی که در راستای آن نظر و عقیده – از قبیل زندان، تبعید، محرومیت‌های سیاسی و اجتماعی و … – خود و یا دیگران متحمل شده / می‌شوند، استناد می‌کند. اگر سخنانی مستدل و قابل پذیرش نباشد اگر همه‌ی زندانیان سیاسی –به فرض محال- بر آن صحه بگذارند، آن سخنان موجّه و مستدل نمی‌شود. زندانی‌ ِ سیاسی بودن دلیل ِ موجه بودن استدلال نیست.

زندانی ِ سیاسی بودن دلیل آن است که نظامی استبدادی و غیردموکراتیک زمام امور ملتی را در دست گرفته است و ارج و ارزش‌مندی ِ زندانی سیاسی و عقیدتی به این  است که در برابر ستم این نظام استبدادی سکوت نکرده است و به وظیفه‌ی اخلاقی و شهروندی و انسانی خود عمل کرده است؛ اما دلایل ارج و ارزشمندی خود را از خود می‌گیرند.”دلایل قوی باید و معنوی”.

دلیل: زندانی ِ سیاسی بودن؟, ۴٫۰ out of 5 based on 3 ratings
کلیدواژه ها

نظرات شما

 

نظر شما چیست؟