چراغ آزادی

عباس عبدی

پول نفت را دست مردم بدهید

♦ علیرضا موسوی | شنبه, ۲۴م دی, ۱۳۹۰

چراغ آزادی: ذیلاً گفتگویی را می خوانیم که عباس عبدی با خبرگزاری  آفتاب در اردیبهشت ۸۷ انجام داده است. وی پیشتاز طرح ایده توزیع مستقیم درآمد نفت بین مردم در فضای عمومی ایران بوده است. عبدی در این گفتگو تاکید می‌کند که ایده توزیع مستقیم درآمد نفت هیچ شباهتی با طرح پرداخت نقدی یارانه ها در دولت احمدی نژاد ندارد و طرح توزیع یارانه ها را برای اقتصاد مضرر می داند.
- با توجه به اینکه بیش از یک سده از اصلاحات سیاسی و اقتصادی برای حرکت به سمت توسعه در ایران می‌گذرد، چه دلیل یا دلایل عمده‌ای وجود داشته که بسیاری از کشورها که دیرتر از ما آغاز کردند به توسعه برسند اما ما به موفقیت چشمگیری دست نیابیم؟

دلایلش را باید در دو حوزه عینی و ذهنی جستجو کنیم، در حوزه ذهنی نمی توانیم بگوییم ایرانیان به توسعه بی علاقه بودند زیرا آنها از لحاظ انگیزشی خواهان بهبود اوضاع و کشوری پر تحرک در یکصد سال اخیر بودند. ایرانیان دو انقلاب کردند و دو جنبش اصلاحی به راه انداخته اند در حالی که هیچ جامعه ای شاهد دو انقلاب در طی صد سال نبوده است.

از لحاظ عینی باید دید، واقعیت مادی محیط چگونه بوده است. به نظر من متغییر مستقل در جامعه ما متغیر های عینی هستند که اساسی ترینشان ساختار اقتصادی است. در گذشته، در اقتصاد جامعه ما مشکلی که وجود داشت این بود که بخش عمده مالکیت زمین یا قدرت تصرف آن در اختیار دولت بود، بعد از مشروطه اقداماتی در رفع این مشکل انجام شد اما با آمدن پول نفت مجدداً مساله به شکل بدتری بازتولید شد، چون دولت مستقیماً خودش دارای درآمد شد.

به عنوان شاهد می‌توان گفت، روند توسعه پایدار در ایران با سطح درآمدهای نفتی ارتباط و همبستگی منفی دارد، به عنوان مثال بعد از سال های ۷۸ و ۷۹ که درآمد نفت به شدت افزایش پیدا کرد یک روند معکوسی را در فرآیند توسعه و دستیابی جامعه به دموکراسی و حاکمیت قانون به عنوان پیش شرط توسعه‌ی پایدار مشاهده می کنیم. به همین دلیل اگر قرار است آن انگیزه به پیشرفت، نتیجه بگیرد، لزوماً تلاش ما باید معطوف به اصلاح ساختار اقتصادی باشد.

- برای این مشکل چه راهکارهای را پیشنهاد می‌کنید ؟

برای اصلاح ساختار اقتصادی باید استقلال مالی دولت از مردم کم شود و در واقع دولت به مردم وابسته تر شود، چند راه برای این کار وجود دارد. یک این که در چاه های نفت بسته شود و کلاً نفتی نفروخته نشود؛ راه دوم این است که قیمت نفت اینقدر پایین بیاید تا کمتر از ۱۰ درصد تولید ناخالص ملی را شامل شود؛ سومین راه این است که سطح تولید اقتصادی کشور به قدری بالا رود که همین نفت موجود سهم زیادی را در تولید نداشته باشد. اولی به این دلیل قابل اجرا نیست که همین الان اگر پول نفت قطع شود بخش عظیمی از مردم از گرسنگی می‌میرند. با توجه به شرایط هم برای تحقق راه حل دوم و سوم چشم‌اندازی وجود ندارد. به این دلایل است راه چهارمی پیشنهاد می شود که پول نفت را به مردم بدهید و از سیستم دولتی خارج کنید و از آنجا به بعد گردش اقتصادی و مالی دولت را شروع کنید.

انگیزه اولیه پیشنهاد این طرح تقسیم پول بین مردم نیست بلکه مهم آن است که با اجرایی شدن آن پول نفت از بودجه به بیرون می آید. بعد از آن هم دولت می تواند با برقراری مالیات بر پول نفتی که دست مردم است، بودجه خود را تامین کند که نتیجه مقدرش کاهش استقلال منابع مالی دولت در برابر مردم است.

- در صحبتی که با دکتر غنی‌نژاد داشتیم ایشان تاکید داشتند که اگر امکانش فراهم شود صندوق ذخیره ارزی را ترجیح می‌دهند، و پیشنهادی هم مطرح است که بانکی تشکیل شود که سرمایه‌‌گذاری کند و سود به مردم تعلق بگیرد. نظر شما چیست؟

اگر امکان داشت یک پولی بیاید و عده‌ای از آدم‌های خوب، عاقل و سالم آن را خرج کنند من هم موافق بودم، اما چنین چیزی امکان ندارد. هر جا پولی و یا رانتی متمرکز شود جز فساد و تباهی چیزی نمی‌آورد، چون امکان ندارد عده‌ای بیایند این پول را درست خرج کنند بنابراین بهتر است پول نفت مستقیم بین مردم تقسیم شود. مردم خودشان بهتر می دانند که چگونه آن را هزینه کنند. اما فارغ از این استدلال هر راه‌حلی باید معطوف به تغییر ساخت بازی باشد همین دولت موجود هم ادعا می کند که می‌خواهد با پول نفت به مردم خدمت کند.

باید موثر بودن صندوق ذخیره ارزی در ایران را فراموش کرد در دوره آقای خاتمی که دولت یک جناح بود مجلس در ‌جناح دیگر و دولت هم می‌خواست قانونی عمل کند اینقدر طرفین نوک به آن صندوق زدند که چیزی از آن نماند. اما دولت موجود خوشبختانه حتی نیازی ندارد به مجلس مراجعه کند وقتی برداشت مستلزم وجود قانون بود قانون لازم را می‌نوشتند و پول از آن برمی‌داشتند اما دیگر زحمت این کار را هم به قانون‌نویس‌ها نمی‌دهند و مستقیم بر می دارند.

با این وجود مردم نسبت به درآمدهای نفتی بی تفاوت هستند اما اگر درآمد نفت در اختیار خودشان قرار بگیرد روی یک دلارش هم حساس می‌شوند. مردم باید همانطور که روی خانه و جان و مالشان حساس هستند روی پول نفت نیز حساس شوند و از آن حفاظت کنند. اما هیچ حساسیتی ندارند چون دست دولت است. دولت‌ها هم چون پایداری ندارند نسبت به نحوه خرج کردن آن حساسیتی ندارند و گاز و نفت بازیچه می شود. تا زمانی که پول نفت از دست دولت در نیاید امکان ندارد مردم بتوانند دولتی وابسته به خودشان را تشکیل دهند.

- از آنجایی که در حال حاضر اکثر سرمایه‌گذاری‌ها از سوی دولت است اگر پول نفت از دست دولت خارج شود دیگر سرمایه‌گذاری صورت نمی‌گیرد و امکان دارد این طرح به سرنوشت اصلاحات‌ ارضی دچار شود. همان‌طور که در اصلاحات ارضی زمین خرد شد و کشاورزی لطمه دید، برخی می گویند با اجرای این طرح توزیع سرمایه هم امکان دارد صنعت ضربه بخورد، نظر شما چیست؟

اولاً صنعت با کشاورزی کاملاً تفاوت دارد، صنعت از طریق شرکت‌های سهامی عام و شرکت‌های سرمایه‌گذاری اداره می‌شود، حتماً‌ نباید مردم چند میلیارد داشته باشند تا سرمایه‌گذاری کنند، در جامعه‌ای که اقتصاد باثباتی داشته و بخش خصوصی در آن فعال باشد افراد می توانند از طریق بورس اقدام به سرمایه گذاری کنند. این جوری نیست که اگر پول نفت به مردم داده شود سرمایه‌گذاری کم شود، گرچه ممکن است در یکی دو سال این اتفاق بیفتد.

با اجرای این طرح، ایران می‌شود مثل کشورهایی که نفت ندارند. اگر توزیع پول نفت باعث افزایش تقاضا شود با بالا رفتن تقاضا، تولید نیز افزایش پیدا می‌کند و علاقه برای سرمایه‌گذاری را بالا می‌ برد. مثلا ترکیه مگر در آنجا سرمایه‌گذاری با دولت است؟ مگر ترکیه نفت دارد؟

- پس می‌توان گفت پیش‌زمینه اجرای این طرح این است که نظام سیاسی، اقتصاد آزاد، مالکیت خصوصی و امنیت اقتصادی را تامین کند اما با توجه به این که ما هنوز به این جایگاه نرسیده ایم چگونه می‌توان این طرح را اجرایی کرد؟

در جواب این سوال همین‌قدر باید گفت که حکومتها به خودی خود زیربار هیچ چیز مخالف میل خود نمی‌روند، در  ساختار اقتصادی موجود نیز همین اوضاع ادامه خواهد یافت. بنابراین تنها راه این است که ساختار را به پذیرش این کار وادار کرد. راهش هم حمایت مردم است، یعنی کسی که می‌خواهد برود در حکومت باید شعار تقسیم مستقیم پول نفت را به شکل کاملاً علمی بیان کند و در جامعه جا بندازد بعد با حمایت افکار عمومی این شعار را محقق کند. اگر بشینیم ببینیم حکومت زیربار این می‌رود یا نه خب معلوم است که نمی‌رود اگر می‌خواست برود تا حالا رفته بود.

- آیا امکان دارد طرح تقسیم مستقیم پول نفت بین مردم به عنوان مطالبه جنبش‌های اجتماعی مطرح شود؟

این طرح راهبرد جنبش اجتماعی دموکراتیک است زیرا با اجرای این طرح به سوی حداقلی شدن دولت پیش می‌رویم و دولت دیگر همچون لویاتان هابز در مقابل مخالفانش قرار نمی‌گیرد و بعد به دروغ نمی‌گوید که من نوکر مردم هستم در حالیکه عملا ارباب آنهاست. اگر استقلال مالی مذکور از بین برود دولت به جای اینکه نوکر مردم باشد نماینده آنها خواهد بود.

تقسیم در آمدهای نفتی بین مردم می‌تواند طبقات فقیر جامعه را بسیج کند چون نحوه هزینه شدن درآمدهای نفتی به شدت علیه آنها است و یک ظلم مضاعف در حق آنها صورت می‌گیرد. از آنجا که این طرح راه را برای سرمایه‌گذاری باز خواهد کرد می‌تواند نظر سرمایه‌دارهای ملی را هم به خود جلب کند. حتی هر کس خواهان عدالت‌ است می‌تواند پشت این قضیه قرار بگیرد چون به شدت منجر به کاهش ضریب جینی می‌شود. حتی این طرح می تواند نظر فمنیست‌ها را هم به خود جلب کند زیرا این تنها جایی است که زن ومرد با هم برابر خواهند شد، به یک اندازه پول می گیرند و استقلال زن‌ها از طریق منبع درآمدی‌شان تامین می شود.

پول نفت را دست مردم بدهید, ۴٫۷ out of 5 based on 3 ratings

مطلب مرتبطی یافت نشد‬

صفحه 1 صفحه 2 صفحه 3

مقاله برتر