ویژۀ انتخابات

هشت نامزدِ انتخاباتِ ۹۲ بر رویِ دستگاهِ مختصاتِ فلسفۀ سیاسی

♦ رضا انصاری - سردبیر | دوشنبه, ۲۰م خرداد, ۱۳۹۲

امتیاز بدهید
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 5.0/5 (1 vote cast)

Reza.Ansari.com@facebook.com

1- مقدمۀ نظری

۱-۱- معرفیِ ایدۀ دستگاهِ مختصاتِ دوبُعدی برایِ فلسفۀ سیاسی

در ادبیاتِ سیاسی، چپ و راست مفهومی آشنا برایِ دسته‌بندیِ اندیشه‌هایِ سیاسی و حاملانِ آنها است. ریشۀ تاریخیِ این مفهوم به بیش از دویست سالِ پیش و به فرانسۀ عصرِ انقلاب باز می‌گردد، و نحوۀ نشستنِ سیاستمدارانِ طرفدارِ جمهوری و طرفدارِ سلطنت در مجمعِ ملیِ فرانسه.
تنوع در اندیشه‌هایِ سیاسی البته بسی بیش از این است که در یک فضایِ خطیِ یک‌بعدی میانِ دو نقطۀ حدیِ چپ و راست قابلِ دسته‌بندی باشد. به علاوه، نگاهِ یک‌بُعدی به مسأله، موضع‌گیرهایِ سیاسی را به دو گروهِ مخالف و متنافر تقسیم می‌کند که بیش از آن‌که اختلاف‌ِ حاملانِ آن‌ها بر سرِ درون‌مایۀ سیاست‌ها باشد، اختلاف‌شان بر سرِ درجۀ نزدیکی به منتها‌الیهِ چپ یا منتها‌الیهِ راست در طیفِ سیاسی است.
دیوید نولان (۲۰۱۰-۱۹۴۳)، یک فعال و نظریه‌پردازِ سیاسیِ آمریکایی، در سالِ ۱۹۷۱، برایِ بهبود در دسته‌بندیِ اندیشه‌هایِ سیاسی و حاملانِ آنها مدلِ جدیدی را ارائه کرد. مدلِ وی بالضروره برایِ بهتر شدن، از مدلِ خطی و یک‌بُعدیِ چپ و راست پیچیده‌تر بود، اما به کمترین میزانِ ممکن؛ وی تنها با اضافه کردنِ یک بُعدِ دیگر به مختصاتِ سیاسی آن را دوبُعدی نمود. از آن زمان، دستگاهِ دوبعدی برایِ دسته‌بندیِ اندیشه‌هایِ سیاسی مقبولیتِ عام یافته است، به طوری‌که آزمون‌هایِ سیاسیِ مختلفی بر اساسِ ایدۀ دستگاهِ مختصاتِ سیاسیِ دوبُعدی به وجود آمده است.

محتوایِ اندیشه‌، ایدئولوژی یا فلسفۀ سیاسی نقشِ حکومت در تنظیم و مداخله در آزادیِ فعالیت‌هایِ حکومت‌شوندگان است.

در فضایِ دوبعدیِ نولان مداخلۀ حکومت در تنظیمِ آزادیِ فعالیتِ حکومت‌شوندگان به دو حوزه تفکیک می‌شود: حوزۀ اقتصادی، و حوزۀ شخصی.
منظور از حوزۀ اقتصادی آن حوزه از زندگی است که علی‌الاصول با پول سروکار دارد (مصرف، تولید، تجارت)؛ و حوزۀ شخصی شاملِ آن بخش است که علی‌الاصول متضمنِ مبادلۀ پولی نیست (پرستش، ارتباطِ جنسی، سبکِ پوشش).
نولان برایِ هر یک از این دو حوزه یک محورِ مختصات در نظر گرفت. درجۀ باور به مداخله‌گریِ حکومت در دو حوزۀ اقتصادی و شخصی، مختصات لازم را برایِ تعیینِ جایگاهِ باورمند به یک فلسفۀ سیاسیِ خاص در فضایِ دوبُعدی فراهم می‌آورد. مختصات در هر دو محور بینِ اعتقاد به نقشِ حکومت به تحدیدِ کاملِ آزادی و اعتقاد به عدمِ مداخلۀ حکومت در فعالیتِ آزادانۀ افراد تغییر می‌کند.
هر یک از این حوزه‌ها مستقل از دیگری در نظر گرفته می‌شود. هر فردی ممکن است هم‌زمان از تحدیدِ آزادی در یک حوزه و عدمِ تحدیدِ آزادی در حوزۀ دیگر دفاع کند. از این رو، جهت‌گیریِ ایدئولوژیک با پرسش‌هایِ متعددی دربارۀ وجوهِ مختلفِ هر گروه و بدونِ در آمیختنِ آن‌ها با یکدیگر ارزیابی می‌شود.

 

 

2-1- دسته‌بندیِ پنج‌گانۀ فلسفۀ سیاسی
در نمودارِ دوبعدی، حسبِ موافقت یا مخالفت با آزادی‌هایِ شخصی و اقتصادی، چهار دسته‌بندیِ فکریِ سیاسیِ عمده قابلِ شناسایی است. موقعیتِ سیاسیِ هر اندیشۀ سیاسی و باورمندِ به آن یا در یکی از این چهار دستۀ عمده است و یا جایی میانِ آنها که دستۀ پنجم را تشکیل می‌دهد.

پنج دسته از قرارِ زیر اند:

 

 

الف) راست‌گرا
راست‌گرا که در ادبیاتِ سیاسی محافظه‌کار نیز خوانده می‌شود، عموماً طرفدارِ عدمِ مداخلۀ حکومت در آزادی‌هایِ اقتصادی است، اما هم‌زمان به نقشِ فعالِ دولت در تحدیدِ آزادی‌هایِ شخصی در جهتِ تغییرِ رفتارِ افراد و هدایتِ ایشان به سمتِ الگوهایِ رفتاری‌ای که مطلوب می‌داند، باور دارد. به عنوانِ مثال، راست‌‌گراها عموماً مخالفِ برنامه‌ریزیِ مرکزیِ اقتصادی و طرفدارِ مقررات‌زدایی هستند، اما هم‌زمان از وضعِ مجازاتِ سنگین برایِ مصرفِ موادِ مخدر یا مسدود کردنِ سایت‌هایِ پورنوگرافیک در اینترنت پشتیبانی می‌کنند.

 

 

ب) چپ‌گرا
چپ‌گرا به نقشِ فعالِ دولت در تنظیم و تحدیدِ آزادیِ فعالیت‌ِ اقتصادیِ افراد باور دارد، اما با مداخلۀ دولت در تحدیدِ آزادی‌هایِ شخصیِ افراد به‌شدت مخالفت می‌‌کند. به عنوانِ مثال، چپ‌‌گرایان طرفدارِ مداخلۀ فعالانۀ دولت در راستایِ هدایتِ جریانِ تولید و مصرف به سمتِ اهدافِ از پیش‌تعیین‌شدۀ موردِ نظرِ خود هستند، اما با ترویجِ فعالانۀ ارزش‌هایِ مذهبی توسطِ دولت مخالفت می‌کنند.

 

 

ج) آزادی‌خواه
آزادی‌خواه -باورمندِ به فلسفۀ سیاسیِ اصالتِ آزادی- هم مخالفِ فعالیتِ دولت در تحدیدِ آن دسته از آزادی‌هایِ افراد است که علی الاصول متضمنِ مبادلِ پولی نیست: آزادی‌هایِ شخصی، و هم مخالفِ نقش‌آفرینیِ دولت در تحدیدِ آن دسته از آزادی‌هایِ افراد است علی‌الاصول متضمنِ مبادلۀ پولی است: آزادی‌هایِ اقتصادی. آزادی‌خواهان مخالفِ تحمیلِ الگوهایِ مصرفی و فرهنگیِ خاص به افراد توسطِ دولت هستند، و تلاشِ دولت به تغییرِ الگوهایِ رفتاریِ افراد را فراتر از اختیاراتِ قانونیِ آن می‌دانند. آزادی‌خواهان هم‌زمان هم مخالفِ استفاده از قدرت و امکاناتِ دولت برایِ ترویجِ ارزش‌هایِ فرهنگیِ خاص هستند، و هم مخالفِ استفادۀ دولت از امکانات‌‌اش در جهتِ هدایتِ تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان به سمتِ فعالیت‌هایِ اقتصادیِ خاص. به عنوانِ مثال، آزادی‌خواهان هم با پرداختِ یارانه‌هایِ دولتی به بنگاه‌هایِ خصوصی مخالفت می‌کنند، و هم با ممنوعیتِ مصرفِ مشروباتِ الکلی. (در مقالۀ «فلسفۀ سیاسیِ اصالتِ آزادی: معنا و دلالت‌ها» از همین نویسنده (لینک) به تفصیلِ بیشتر دربارۀ این فلسفۀ سیاسی توضیح داده شده است).

 

 

د) تمامیت‌خواه
تمامیت‌خواه که در ادبیاتِ سیاسی دولت‌سالار نیز خوانده می‌شود، خواهانِ مداخلۀ دولت در تمامِ حوزه‌هایِ زندگیِ افراد است؛ هم حوزۀ اقتصادی و هم حوزۀ شخصی. تمامیت‌خواهان هم از برنامه‌ریزیِ متمرکزِ اقتصادی دفاع می‌کنند، و هم از نقشِ فعالانۀ دولت در ترویجِ ارزش‌هایِ فرهنگیِ موردِ نظرِ خود. به عنوانِ مثال، تمامیت‌خواهان هم از تکیلفِ بانک‌ها به پرداختِ تسهیلاتِ بانکی به بنگاه‌هایِ موردِ نظرِ دولت حمایت می‌کنند، و هم از تکلیفِ افراد به پوشش در حوزۀ عمومی مطابق با معیارهایِ خاص.

 

 

ه) میانه‌رو
میانه‌‌رو یا اعتدال‌گرا عموماً فلسفۀ سیاسی‌ای که بگوید حکومت چه باید بکند و چه نباید بکند، ندارد. میانه‌روها خواهانِ درجه‌ای از مداخله‌یِ دولت در حوزۀ شخصی و اقتصادی و درجه‌ای از حفظِ آزادی‌هایِ شخصی و اقتصادی هستند؛ در بعضی موارد از آزادیِ انتخاب دفاع می‌کنند و در بعضی موارد از مداخلۀ دولت. میانه‌روها معمولاً خود را عمل‌گرا می‌خوانند و فلسفه‌هایِ سیاسیِ چهارگانۀ دیگر را به یک اندازه دچارِ افراط‌‌گراییِ ایدئولوژیک برمی‌شمارند. میانه‌روها معمولاً به عمل‌گرایی و رها بودنِ خود از قید و بندِ ایدئولوژیک می‌بالند. باورِ سیاسیِ میانه‌‌رو‌ها را شاید بتوان در «خیر الامور اوسطها» خلاصه نمود.

 

 

3-1- فلسفۀ سیاسی غیر از فلسفۀ زندگی است.

هر انسانی یک شیوۀ زیستِ مخصوصِ خود دارد که ممکن است آن را بر یک فلسفۀ خاص برایِ زندگی بنا کرده باشد. فلسفۀ زندگیِ هر کسی شامل قواعدی است که فرد پیروی از آن‌ها را مایۀ بهروزیِ بیشتر می‌داند. فلسفۀ زندگیِ هر فرد شاملِ چشم پوشیدن از بعضی فعالیت‌ها است. مثلاً ممکن است کسی برایِ زندگیِ بهتر قمار یا مصرفِ موادِ مخدر را بر خود ممنوع کند.
بر خلافِ فلسفۀ زندگی، موضوعِ فلسفۀ سیاسی این نیست که افراد چگونه باید زندگی بکنند یا نکنند؛ موضوعِ فلسفۀ سیاسی این است که حکومت باید چه بکند و چه نکند.
شیوۀ زیستِ مادی و باورهایِ ذهنیِ انسان‌ها از هم تأثیر و تأثر می‌پذیرند، و شاید این‌گونه بتوان در سطحِ جامعه همبستگی‌ای بینِ یک فلسفۀ سیاسیِ خاص و یک فلسفۀ زندگیِ خاص یافت. اما این بدین معنا نیست که بینِ فلسفۀ سیاسیِ یک فردِ و فلسفۀ زندگیِ خاصی که آن فرد مطابقِ آن زندگی می‌کند، رابط‌ای ضروری وجود دارد.
ممکن است فردی خود نویسندۀ کتاب و سازندۀ فیلم باشد اما اعتقاد داشته باشد که دولت باید کتاب‌ و فیلم را سانسور کند؛ فردِ دیگر ممکن است اصلاً کتاب نخوانده باشد یا به سینما نرفته باشد، اما معتقد باشد که دولت نباید کتاب و فیلم را سانسور کند.
ممکن است فردی خود خریدار و مصرف‌کنندۀ موادِ مخدر باشد، اما در فلسفۀ سیاسی‌اش باور به این داشته باشد که دولت باید با مصرف و تجارتِ موادِ مخدر مبارزه کند. فردِ دیگر ممکن است خود لب به سیگار هم نزده باشد، و بستگان و دوستان‌اش را از مصرفِ موادِ مخدر باز دارد، اما در صلاحیتِ دولت نداند که برایِ مصرف و تجارتِ موادِ مخدر تعیینِ مجازات کرده و با آن مبارزه کند.
ممکن است فردی خود خدمتِ نظامی نکرده باشد، اما اعتقاد داشته باشد که دولت باید همۀ جوانانِ ذکور را به خدمتِ سربازیِ اجباری بفرستد. فردی دیگر ممکن است خود داوطلبِ خدمتِ سربازی شده باشد، اما با اجبارِ افراد به خدمتِ سربازی توسطِ دولت مخالف باشد.
ممکن است فردی همۀ اسبابِ زندگی‌اش خارجی باشد، اما اعتقاد داشته باشد که دولت باید جلویِ واردات را بگیرد، فردِ دیگر ممکن است جز کالایِ ایرانی مصرف نکند، اما اعتقاد داشته باشد که دولت نباید جلویِ تجارتِ آزاد را بگیرد.
ممکن است فردی خود مالکِ کسب‌وکارِ خصوصی نباشد، اما اعتقاد داشته باشد که دولت باید به بنگاه‌هایِ خصوصی یارانه بپردازد، فردِ دیگر ممکن است خود کارخانه‌دار باشد اما در فلسفۀ سیاسی‌اش دولت مجاز به پرداختِ یارانه به بنگاه‌هایِ خصوصی نباشد.

قصدِ این نوشته دسته‌بندیِ نامزدهایِ انتخاباتی ریاستِ جمهوریِ سال ۹۲ ایران بر اساسِ فلسفۀ سیاسی‌ای است که به آن باور دارند، فرزانگی‌ها، اخلاقِ فردی، ویژگی‌هایِ شخصیتی، جذابیت‌هایِ فردی و نیز فلسفۀ زندگی‌ای که زندگیِ شخصیِ خود را مطابقِ آن زیسته اند، معیارِ این دسته‌بندی نیست.

 

 

4-1- آزادی مطلق نیست.
برابریِ انسان‌ها در حقِ آزادی حکم می‌کند که هر انسان تا آنجا آزاد است که آزادیِ برابرِ انسانِ دیگر را نقض نکند. به این معنا، آزادیِ هر انسان حدی است بر آزادیِ انسانِ دیگر. آزادی مطلق نیست. در این نوشته، واژۀ «آزادی» مطابقِ درکِ «مطلق» از این مفهوم استفاده نشده است.

 

 

2- طرحِ یک آزمونِ سیاسی

برایِ این‌که موقعیت‌یابیِ ۸ نامزدِ انتخاباتی ۹۲ در دستگاهِ مختصاتِ دوبُعدیِ اندیشۀ سیاسی تا حدِ ممکن از یک عملِ ذهنیِ دلبخواهانه دور باشد، ابتدا یک آزمونِ سیاسی طرح می‌شود، و سپس بر اساسِ پاسخِ فرضیِ ۸ نامزدی انتخابات به این آزمون موقعیتِ آن‌ها بر رویِ دستگاهِ مختصاتِ دوبعدی مشخص می‌‌گردد.
به این منظور، ده گزاره دربارۀ حوزۀ شخصی و ده گزارۀ دیگر برایِ حوزۀ اقتصادی طرح شده است.
پاسخ به هر پرسش می‌تواند موافق، مخالف، یا ممتنع باشد.
پاسخ‌هایِ فرضیِ ۸ نامزدِ انتخابات به این گزاره‌ها برگرفته از مواضع و برنامه‌هایِ سیاسیِ ایشان است که چه در جریانِ تبلیغاتِ انتخاباتی و یا پیش از آن، در طولِ زندگیِ سیاسیِ خویش ابراز کرده اند. همۀ گزاره‌ها الزاماً در فضایِ سیاسیِ داخلِ ایران تا کنون طرح نشده اند. در این موارد، مواضعِ کنونیِ نامزدها ما را به حدسِ موضعِ احتمالیِ ایشان دلالت کرده است.
هر پاسخِ موافق در حوزۀ شخصی یا اقتصادی فرد را ده واحد بر رویِ محورِ مربوطه به جلو می‌برد، هر پاسخِ ممتنع فرد را پنج واحد بر رویِ محورِ مربوطه جلو می‌برد، و پاسخِ مخالف فاقدِ اثر است.
به این ترتیب، نظرِ موافق، مخالف، یا ممتنعِ هر نامزدِ انتخابات به بیست گزارهِ طرح‌شده، موقعیتِ نهاییِ او را بر رویِ دستگاهِ مختصات تعیین می‌کند. موافقت با هر بیست گزاره، فرد را در مختصاتِ (۱۰۰،۱۰۰) قرار می‌دهد، و مخالفت با هر بیست گزاره فرد را در مختصاتِ (۰،۰) قرار می‌دهد. هر یک از این دو موقعیت یکی از ۴۴۱ موقعیتِ ممکن در دستگاهِ مختصات است.
دستگاهِ مختصات به پیروی از دیوید نولان بینِ پنج فلسفۀ سیاسی تقسیم شده است.
همچنین، دستگاهِ مختصات، به پیروی از نولان، ۴۵ درجه در خلافِ جهتِ ساعت چرخیده است، تا راست‌گرا در سمتِ راست، و چپ‌گرا در سمتِ چپ قرار بگیرد.

 

 

گزاره‌ها به قرار زیر اند:

 

 

الف) حوزۀ شخصی

۱- سانسورِ کتاب، اینترنت و ماهواره باید برچیده شود.
۲- برگزاریِ استندآپ کمدیِ ضدمذهبی باید آزاد باشد.
۳- ممنوعیتِ خوردن و آشامیدن در خیابان در ماهِ رمضان باید برچیده شود.
۴- مبارزه با بی‌حجابی توسطِ گشتِ ارشاد باید برچیده شود.
۵- موادِ مخدرِ غیرصنعتی باید آزاد بوده و ممنوعیتِ خرید و فروشِ آن تنها محدود به افراد نابالغ باشد.
۶- قلیان کشیدن در کافه‌ها باید برایِ بزرگسالان آزاد باشد.
۷- انتخابِ زبانِ آموزشی در مدارس در کنارِ آموزشِ زبانِ فارسی باید آزاد باشد.
۸- والدین باید در تعیینِ موادِ درسی در مدرسۀ محلِ تحصیلِ فرزندِ حقِ انتخاب داشته باشند.
۹- خدمتِ سربازیِ اجباری باید برچیده شود.
۱۰- خرید و فروش و مصرفِ مشروباتِ الکلی باید آزاد باشد.

 

 

ب) حوزۀ اقتصادی

۱- تعیینِ دستوریِ نرخِ بهرۀ بانکی توسطِ دولت باید پایان یابد.
۲- دولت نباید شرایطِ استخدامی را به کارگر و کارفرمایِ خصوصی تحمیل کند.
۳- موانعِ دولت‌ساخته در مقابلِ واردات باید برچیده شود.
۴- دولت نباید به تولیدکنندۀ داخلی یارانه پرداخت کند.
۵- ممانعت از تخصیص یا جهت‌دهیِ دستوریِ تسهیلاتِ بانکی به بخشِ مسکن توسطِ دولت باید پایان یابد.
۶- تأمینِ اجتماعیِ دولتی نباید فراتر از فقرا همۀ افرادِ جامعه را تحتِ پوشش بگیرد.
۷- کنترلِ قیمتِ کالاهایِ اساسی توسطِ دولت باید پایان یابد.
۸- دولت باید مدارسِ دولتی را خصوصی کرده، و در عوض به والدینِ دانش‌آموزان بُنِ نقدیِ شهریه پرداخت کند.
۹- پرداختِ یارانۀ دولتی برایِ محصولاتِ فرهنگی باید برچیده شود.
۱۰- کاهشِ مالیات‌ها بر افزایشِ خدماتِ رفاهیِ دولتی برایِ طبقۀ متوسط مرجّح است.

 

 

3- پاسخِ هشت نامزدِ انتخابات

 

پاسخِ فرضیِ هشت نامزدِ انتخابات به گزاره‌هایِ فوق که مبنایِ دسته‌بندیِ آن‌ها قرار گرفته است، به قرار زیر است:

 

 

1-3- پاسخ‌ها به گزاره‌هایِ حوزۀ آزادیِ شخصی

 

 

آزادی شخصی - 8 نامزد انتخابات 92

 

 

 

2-3- پاسخ‌ها به گزاره‌هایِ حوزۀ آزادیِ اقتصادی

 

آزادی اقتصادی - 8 نامزد انتخابات 92

 

 

نمودار: هشت نامزدِ انتخاباتِ ریاستِ جمهوری در دستگاهِ مختصاتِ فلسفۀ سیاسی

 

هشت نامزد انتخابات 92

 

توضیحِ ضروری: چراغِ آزادی از هیچ سیاستمدار و حزبِ سیاسی حمایت نمی‌کند. طراحیِ گرافیکی را میلاد حسینی کشتان انجام داده است.

تصویرِ نمودار را در سایزِ بزرگ‌تر بر رویِ صفحۀ فیسبوک چراغِ آزادی در اینجا می‌یابید.

 

هشت نامزدِ انتخاباتِ ۹۲ بر رویِ دستگاهِ مختصاتِ فلسفۀ سیاسی, ۵٫۰ out of 5 based on 1 rating
کلیدواژه ها , ,

نظرات شما

 

نظر شما چیست؟