مصاحبه با علی آلفونه

تحریم ایران

♦ علی آلفونه | دوشنبه, ۹م اسفند, ۱۳۸۹

امتیاز بدهید
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 3.0/5 (1 vote cast)

علی آلفونه پژوهشگر موسسه آمریکن اینترپرایز در واشنگتن است. حوزه تحقیقاتی او ایران، خصوصا سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است . وی تا کنون مقالات متعددی در این زمینه منتشر کرده است. با او در باب تحریمهای اقتصادی علیه ایران به گفتگو نشسته ایم.
گفتگو را سعید قاسمی نژاد برای چراغ آزادی انجام داده است. نظرات ابرازشده موضعِ گوینده آن است و منعکس کننده یِ موضعِ چراغ آزادی نیست.
چراغ آزادی: یکی از ایرادهایی که به تحریمهای اقتصادی گرفته می شود این است که تحریم اقتصادی مجازاتی است که تنها مجرم را هدف قرار نمی دهد. بسیاری معتقدند ما اخلاقا مجاز نیستیم برای مجازات کردن یک دولت متمرد (در مورد دولت ایران، دولتی که آشکارا توسط بخش قابل توجهی از مردمش به چالش گرفته شده است) مجازاتهایی وضع کنیم که آن مجازاتها مردمی که مخالف دولت هستند و جرمی مرتکب نشده اند را نیز مجازات کند. آیا این استدلال صحیح است؟

علی آلفونه: دولت ایالات متحده و شورای امنیت سازمان ملل حداکثر تلاش خود را به کار گرفته اند تا تحریم های به اصطلاح هوشمندی اعمال کنند که بیشتر علیه جمهوری اسلامی باشد و نه تحریم های کلی که تمامیت اقتصاد را هدف قرار می دهند. هدف قرار دادن منافع اقتصادی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نشانه ای از این قصد و نیت است. با این حال متاسفانه آثار جانبی تحریمها غیرقابل اجتناب هستند.

چراغ آزادی: یکی دیگر از ایرادهایی که به تحریمها گرفته می شود مبتنی بر این استدلال است.

الف) دموکراسی محصول رشد و گسترش طبقه متوسط است.
ب) تحریمها منجر به فروکاسته شدن اکثریت طبقه متوسط به سطح طبقات فرودست خواهد شد.
ج) تحریمها منجر به نابودی فرایند گذار به دموکراسی در ایران خواهد شد.
این استدلال و مخالفت ماحصل آن را چگونه ارزیابی می کنید.

علی آلفونه: برخلاف دولت شهرهای ایتالیایی دوران رنسانس یا سایر اقتصادهای بازار که به ایجاد طبقه ی متوسط نیرومندی منتهی شدند، که به نوبه ی خود موتور توسعه سیاسی در جامعه بدل شدند، نظام اقتصادی دولتی و رانتیر جمهوری اسلامی، واحدهای شبه دولتی ای همچون بنیادها و تعاونی های اقتصادی ایجاد کرده که فرهنگ حامی پروری را به جای حقوق مدنی طبقه متوسط در میان مردم گسترش می دهد. ضمنا می توان گفت که سختی ها و مصائب طبقه‌ی متوسط در جمهوری اسلامی ماحصل تحریم های بین المللی نیستند، بلکه نتیجه‌ی ساختار دولتی، ماهیت رانتیر و دزدسالاری مرسوم در میان نخبگان حاکم جمهوری اسلامی است.

چراغ آزادی: گروه دیگری از این منظر با تحریمها مخالفت می کنند که اولا تحریمهای این چنینی بازار (در اینجا بازار جهانی) را از نقطه تعادل و بهینه اش خارج می کنند و ثانیا اینکه حضور در بازار آزاد در پیش گرفتن رفتار عقلانی را به بازیگران تحمیل می کند بنابراین به جای محروم کردن کشورها از حضور در بازار جهانی باید تلاش کرد آنها را هر چه بیشتر وارد پروسه بازار کرد. این استدلال را چطور ارزیابی می کنید؟

علی آلفونه: طیِ دورانِ ریاست جمهوریِ در آن هنگام حجت الاسلام، و اکنون آیت الله علی اکبر هاشمی رفسنجانی جمهوری اسلامی به درستی همچون یک رژیم تمامیت خواه در حال گذار به نظامی از نظر اقتصادی آزاد و از لحاظ سیاسی استبدادی درنظرگرفته می شد. در واقع آقای رفسنجانی و نخبگان تکنوکراتی که در حزب جهموری اسلامی و دانشگاه آزاد تربیت شده بودند بر این باور بودند که تبدیل جمهوری اسلامی به حکومتی مشابه رژیم سوهارتو در اندونزی امکان پذیر است. با این وجود همانطور که تجربه‌ی رفسنجانی نشان داد، جمهوری اسلامی قادربه آزادسازی اقتصادی نیست. امری که اگر چه تا حدی نتیجه مقاومت سایر مراکز قدرت بود که سخت از انحصارهایشان حفاظت می‌کردند، اما ازسوی دیگر ماحصل در هم تنیدگی زیربنای اقتصادی و روبنای سیاسی جمهوری اسلامی نیز بود. یک اقتصاد تغییر یافته می‌توانست تعادل قدرت میان نخبگان سیاسی را به شکلی بنیادین تغییر داده و حتی به سرنگونی کلی رژیم منتهی شود. از اینرو، به باور من جمهوری اسلامی پیگیری مدل چینی، که اقتصاد را آزاد اما روبنای سیاسی را حفظ می کند، را دشوار و یا حتی غیرممکن می یابد. بدون شک یک مسئله‌ی دیگر این است که ما هنوز پایان تجربه‌ی چین را ندیده ایم. از اینرو با گسترش تجارت با جمهوری اسلامی به جای تحریم، جامعه‌ی بین الملل نباید انتظار آزادسازی اقتصادی در ایران و میانه روی در رفتار سیاست خارجی را داشته باشد. تجارت با جمهوری اسلامی به تداوم ساختار سیاسی کنونی و رفتار جاری در عرصه های امنیتی و سیاست خارجی را در پی خواهد داشت.

چراغ آزادی: استدلال دیگر در مخالفت با تحریمها این است که تحریمها اصولا ابزاری مناسب برای تغییر رفتار دولتهای متمرد نیستند. چنین افرادی حکومت کره شمالی یا صدام را در این مورد مثال می زنند. این استدلال تا چه حد دقیق است و آیا آماری وجود دارد که نشان دهد چند درصد از کشورهای متمرد بر اثر تحریمها رفتار خود را تغییر داده اند؟
علی آلفونه: من همکارانی دارم که تحقیقات گسترده ای در این زمینه انجام داده اند و این سوال را باید از آنها بپرسید. به عنوان مثال دکتر مایکل روبین در حال نوشتن کتابی با همین موضوع هست.

چراغ آزادی: آیا تحریمهای کنونی علیه ایران را موثر ارزیابی می کنید؟ کدام فاکتور یا فاکتورها را به عنوان سنجه ارزیابی خود مورد استفاده قرار می دهید؟

علی آلفونه: تحریم های کنونی در صدد بالابردن هزینه‌ی برنامه ی اتمی جمهوری اسلامی است. ایالات متحده و اعضای دائمی شورای امنیت سازمان ملل امیدوارند با تغییر نسبت هزینه/ فایده‌ی برنامه هسته‌ای برای تصمیم سازان ایران، بتوانند به مقامات تهران در تصمیم گیری برای تغییر روند جاری در مسئله هسته ای کمک کنند . بی شک مشکل جامعه‌ی جهانی در رابطه با موضوع هسته ای این است که تصمیم گیری دراین مورد در شورای عالی امنیت ملی ای انجام می شود که اعضای آن منافع متضادی دارند. به نظر می رسد پرزیدنت محمود احمدی نژاد و آقای سعید جلیلی، دبیر عالی شورای امنیت ملی، موافق پذیرش خواسته های گروه ۱+۵ باشند که خود نشانی از تاثیر گذار بودن تحریم هاست. از طرف دیگر، کبوتران دیروز عرصه‌ی هسته‌ای همچون حجت الاسلام حسن روحانی و سایرین، به بازهای هسته ای امروز تبدیل شده اند چرا که نمی خواهند این توفیق نصیب آقای احمدی نژاد شودد. با این حال نظر مقام رهبری به روشنی مشخص نیست، اما تقریبا آشکار است که نمایندگان سپاه پاسداران جمهوری اسلامی در شورای امنیت ملی در وتوی هر گونه معامله‌ی هسته‌ای منافع اقتصادی مستقیمی دارند. تا زمانی که بحران هسته ای وجود دارد، قرارگاه سازندگی خاتم الانبیا، شاخه‌ی مهندسی و مقاطعه کاری سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، به جای شرکت های خارجی به توسعه‌ی بخش سودمند نفت و گاز می پردازند. مشکل دیگر ایالات متحده و شورای امنیت سازمان ملل این است که نمی‌دانند برنامه‌ی هسته ای جمهوری اسلامی چه میزان پیشرفت کرده است. هرچه جمهوری اسلامی به بمب هسته ای نزدیک تر شود، واکنشهای گستاخانه‌تری به تحریمها نشان خواهد داد. با تمام این توصیفات، همانطور که تجربیات پیشین پاکستان و کره ی شمالی نشان داده اند، آنانی که رژیم منع اشاعه تسلیحات هسته ای را نقض کردند، پس از تبدیل شدن به قدرت هسته ای از جانب جامعه‌ی جهانی “بخشیده شدند”.

چراغ آزادی: جامعه جهانی چه ابزارهای دیگری به جز تحریم برای مقابله با ایران دارد؟

علی آلفونه: من مطمئن نیستم که ما قادر باشیم از ” یک جامعه‌ی جهانی” صحبت کنیم. نظام سیاسی بین الملل از دولت هایی تشکیل شده که منافع شان گاهی همسو و گاهی در تقابل با هم است. دولت هایی که بیش از همه نگران برنامه ی هسته ای جمهوری اسلامی و چشم انداز تبدیل شدن دشمنشان به عنوان قدرت هسته ای هستند مرتبا اشاره می کنند که ” تمام گزینه ها روی میز است”، جمله‌ای که به گزینه ی نظامی اشاره دارد.

چراغ آزادی: ایالات متحده و متحدانش اعلام کرده اند تلاش می کنند تحریمها هدفمند باشند و دولت و سپاه پاسداران را هدف قرار دهند. سپاه پاسداران هم اکنون در تمامی عرصه های اقتصادی کشور حضور دارد، بنابراین ایالات متحده هر گونه عمل کند به ناگزیر هدف قرار دادن سپاه کل کشور و مردم را هدف قرار خواهد داد . اما نکته ای که در این میان جلب توجه می کند این است که به نظر می رسد ایالات متحده و متحدانش حتی تلاش نکرده اند که در گام اول سپاه پاسداران و سران حکومت را در تنگنا بگذارند و پس از آن به سوی تحریمهای کلی (مثل تحریم بانکی یا تحریم کشتیرانی و … ) که همه را هدف قرار می دهد بروند. به عنوان مثال شرکتهای متعلق به سپاه، و مدیران رده اول و رده دوم آن شرکتها مشخصند، ایالات متحده و متحدانش می توانند نام این افراد که گردانندگان امپراطوری اقتصادی سپاه هستند را در لیست تحریمهای بانکی و مسافرتی قرار دهند و سپاه را تحت فشار قرار دهند. به گمان شما ایالات متحده و متحدانش تا چه حد در اعمال تحریمهای هوشمند، به این قصد که لااقل همانقدر که به مردم فشار می آید به مدیران و سران سپاه نیز فشار بیاید، جدی هستند؟

علی آلفونه: وقتی موضوع مربوط به رژیم تحریم ها می شود کارهای بسیاری از طرف ایالات متحده و متحدانش هست که می تواند انجام شود. با این حال، یک سوال اساسی هم چنان بی پاسخ مانده است: چرا کل دنیا تا قبل از انقلاب ۱۹۷۹ به ایران در پیش برد برنامه هسته ایش کمک می کرد در حالیکه کل دنیا درصدد منع برنامه هسته ای جمهوری اسلامی است؟ نظام شاهنشاهی چه کاری را درست انجام داده بود و سیاستگزاران جمهوری اسلامی چه چیزی را باید از نظام شاهنشاهی بیاموزند تا بتوانند برای برنامه ی هسته ای ایران حمایت دیگران را جلب کنند؟

چراغ آزادی: تعداد زیادی از روشنفکران و سیاستمداران ایرانی مقیم اروپا و آمریکا با ذکر دلایلی که عمده آنها در سوالهای پیشین پرسیده شدند با هر گونه تحریم اقتصادی علیه ایران مخالفت می کنند ودر سالیان پیش ما شاهد کمپینهای گسترده علیه تحریم ایران از جانب این نیروها بوده ایم، با این فرض که طبیعتا این نیروها با استدلالهایی که شما ذکرکرده اید بیگانه نیستند، به گمان شما دلیل این مخالفت گسترده با تحریمها میان روشنفکران ایرانی مقیم غرب چیست؟

علی آلفونه:برخلاف آیت الله العظمی روح الله خمینی که می‌دانست چه می‌خواهد و پیوسته تکرار می کرد”شاه باید برود” ، اپوزیسیون ایران در خارج از کشور نمی داند چه می خواهد. در نبود یک هدف نهایی استراتژیک نمی توان از اپوزیسیون انتظار اتخاذ تاکتیکهای عقلانی داشت.

چراغ آزادی: بررسی رسانه های نزدیک به محافظه کاران در ایران نشان می دهد که تصور آنان این است که آمریکا، در نهایت ایران هسته ای را خواهد پذیرفت و اسرائیل نیز مجبور به تبعیت از آمریکا خواهد بود، به باور شما فضایی که این رسانه ها ترسیم می کنند و احتمالا به فضای ذهنی رهبران ایران نیز نزدیک باشد تا چه حد با واقعیت حاکم بر فضای سیاسی ایالات متحده و نهادهای تصمیم گیر آن منطبق است؟

علی آلفونه: من باورندارم که ایالات متحده و هم پیمانانش ایده‌ی یک ایران مسلح به سلاح هسته‌ای را پذیرفته باشند. همانطور که رهبری جمهوری اسلامی درگیرمحاسبه‌ی هزینه/فایده‌ی ادامه دادن یا متوقف کردن برنامه‌ی هسته‌ایش است، ایالات متحده و هم پیمانانش نیز مشغول محاسبه‌ی هزینه/فایده‌ی بازداشتن ایران از تبدیل شدن به قدرت هسته‌ای بعدی یا همزیستی با یک جمهوری اسلامی مسلح به سلاح هسته‌ای هستند.

تحریم ایران, ۳٫۰ out of 5 based on 1 rating
کلیدواژه ها

نظرات شما

 
  1. [...] Ali Alfoneh is resident fellow at American Enterprise Institute. His “research areas include civil-military relations in Iran with a special focus on the role of the Islamic Revolutionary Guards Corps in the Islamic Republic.” The Persian version of this interview has been published in cheragh-e-Azadi. [...]

  2. [...] حتی پورن(۱،۲،۳،۴، ۵ ،۶ و..)، دفاع از حمله نظامی خارجی(۱،۲ و…)، هجو چپ ها(۱،۲ و…) و غیره برای خود خواننده‌ای [...]

نظر شما چیست؟